'द डेव्हिल्स डबल'

ली तमाहोरी यांचा 'द डेव्हिल्स डबल' (२०११) हा एक आकर्षक आणि अत्यंत अस्वस्थ करणारा चित्रपट आहे.हा चित्रपट वास्तविक पाहता लतीफ याहिया (डॉमिनिक कूपर यांनी साकारलेली भूमिका) या इराकी सैनिकाच्या आत्मचरित्रात्मक दाव्यांवर आधारित आहे, ज्याला सद्दाम हुसेनचा कुख्यात मोठा मुलगा उदय याचा 'फिदाय' (गोळ्या झेलणारा किंवा बॉडी डबल) बनण्यास भाग पाडले जाते.कथेतील मुख्य तणाव हा आहे की, लतीफ—आणि त्याचा अंगरक्षक सलीम—उदयच्या रोजच्या व्यसनांच्या चक्रातून कसे वाचतात. हा चित्रपट उदयच्या भयंकर प्रतिष्ठेपासून दूर पळत नाही: त्याचे बेसुमार अमली पदार्थांचे सेवन, किरकोळ अपमानावरून होणारा त्याचा अचानक प्राणघातक हिंसाचार आणि बगदादच्या रस्त्यांवर फिरून शाळकरी मुलींचे किंवा लग्नाच्या दिवशी नववधूंचे अपहरण करण्याची त्याची भयानक सवय. लतीफची सामना करण्याची पद्धत म्हणजे पूर्णपणे अलिप्तता. त्याला आपला तिरस्कार गिळून एका सावलीत रूपांतरित व्हावे लागते. दुसरीकडे, सलीम हा उदयच्या खऱ्या जवळच्या वर्तुळातील दुःखद वास्तवाचे प्रतिनिधित्व करतो—असे पुरुष ज्यांनी जगण्यासाठी आणि ऐषआरामासाठी आपला आत्मा विकला होता, जे सतत सावधगिरीने वावरत होते, कारण त्यांना माहित होते की उदयची "मैत्री" रात्रीच्या जेवणापर्यंत मृत्यूच्या आदेशात बदलू शकते.सद्दाम हुसेन (फिलिप क्वास्ट यांनी अत्यंत संयमाने साकारलेली भूमिका) यांना चित्रपटात जवळजवळ एका पौराणिक, दूरस्थ देवाप्रमाणे वागवले आहे. जेव्हा ते पडद्यावर दिसतात, तेव्हा वडील आणि मुलगा यांच्यातील फरक स्पष्टपणे दिसून येतो. सद्दामला एक हिशेबी, थंड डोक्याचा हुकूमशहा म्हणून चित्रित केले आहे, जो आपल्या मुलाच्या निष्काळजी, बेताल वागण्यामुळे खूप लाजीरवाणा होतो. या नात्यामुळे वास्तववादाचा एक स्तर निर्माण होतो: उदयचे सर्वात तीव्र संताप अनेकदा वडिलांची मान्यता मिळवण्याच्या अंतर्निहित तीव्र इच्छेतून आलेले असतात, ज्यामुळे तो आणखीनच अस्थिर बनतो.'द डेव्हिल्स डबल'मधील स्त्रियांना मोठ्या प्रमाणावर क्रूर पुरुषसत्ता आणि हुकूमशाहीच्या दुर्दैवी बळी म्हणून चित्रित केले आहे. मुख्य स्त्री पात्र म्हणजे सरब (लुडिव्हिन सॅग्नियर यांनी साकारलेली), उदयची छळलेली उपपत्नी. सरब एक झुंजार व्यक्तिमत्व आहे. ती आपल्या लैंगिकतेचा वापर चलन आणि ढाल म्हणून करते, आणि राजवाड्याच्या धोकादायक दालनांमधून मार्ग काढते. लतीफसोबतची तिची केमिस्ट्री त्या भयावहतेतून एक क्षणिक, रोमँटिक दिलासा देते, पण हा चित्रपट आपल्याला वास्तववादीपणे आठवण करून देतो की उदयच्या जगात कोणत्याही स्त्रीला स्वतःचे खरे स्वातंत्र्य नाही. त्यांना वापरण्यासाठी, फेकून देण्यासाठी किंवा देवाणघेवाण करण्यासाठी असलेल्या वस्तूंप्रमाणे वागवले जाते.या चित्रपटाचा मुख्य आधारस्तंभ डॉमिनिक कूपर आहे. दुहेरी भूमिका साकारणे हा अभिनयातील एक कुप्रसिद्ध अवघड सापळा आहे, पण कूपरने तो सहजतेने पार पाडला आहे, आणि दोन पूर्णपणे भिन्न शारीरिक व मानसिक व्यक्तिमत्त्वे साकारली आहेत. लतीफ याहियाच्या भूमिकेत: तो शांत, कठोर आणि अत्यंत नैतिक आहे. त्याच्या डोळ्यांत एका ओलिसाचे थकवणारे ओझे आहे, ज्याला माहित आहे की एक चुकीची नजर त्याच्या संपूर्ण कुटुंबाच्या हत्येला कारणीभूत ठरू शकते.उदय हुसेनच्या भूमिकेत: कूपर एका उन्मादी, पुढे आलेले दात असलेल्या, कर्कश आवाजाच्या राक्षसात रूपांतरित होतो. तो उदयला केवळ एका सामान्य चित्रपटातील खलनायकाच्या रूपातच नव्हे, तर अफाट संपत्ती, आवेग नियंत्रणाच्या गंभीर समस्या आणि शून्य सहानुभूती असलेला, अत्यंत अस्थिर, प्रौढ लहान मुलाच्या रूपात चित्रित करतो.जेव्हा कूपर स्वतःसोबतच पडद्यावर दिसतो, तेव्हा ते केवळ एक दृश्यात्मक युक्ती आहे असे वाटत नाही. तुम्हाला शक्तीच्या समीकरणाची तीव्र जाणीव होते: शिकारी (उदय) आणि त्याचे अनुकरण करू पाहणारी अडकलेली शिकार (लतीफ).

दिग्दर्शक ली तमाहोरी ('वन्स वेअर वॉरियर्स' आणि 'डाय अनदर डे' साठी ओळखले जाणारे) ८० च्या दशकाच्या उत्तरार्धातील आणि ९० च्या दशकाच्या सुरुवातीच्या बगदादला एक अतिशय विशिष्ट दृश्य पोत देतात. चित्रपटाचे निर्मिती मूल्य सर्वोत्तम प्रकारे डोळे दिपवणारे आहे. तमाहोरी पडदा अक्षरशः आणि लाक्षणिक अर्थाने सोन्याने न्हाऊ घालतात. राजवाडे हे हुकूमशाहीच्या संपत्तीचे भडक, अतिरंजित प्रदर्शन आहेत.सोन्याचा मुलामा दिलेल्या एके-४७, संगमरवरी फरश्या, विदेशी प्राणी आणि चकचकीत इटालियन स्पोर्ट्स कार, जे दरवाजाबाहेरील इराकच्या धूळभरल्या, युद्धग्रस्त रस्त्यांच्या पार्श्वभूमीवर तीव्र विरोधाभास निर्माण करतात. 'द डेव्हिल्स डबल'ला जर तुम्ही निरंकुश सत्ता माणसाला पूर्णपणे भ्रष्ट कशी करते याचा एक मानसशास्त्रीय व्यक्तिरेखा अभ्यास म्हणून पाहिले, तर डॉमिनिक कूपरच्या उत्कृष्ट अभिनयाने साकारलेला हा एक खिळवून ठेवणारा, थक्क करणारा चित्रपट आहे.

ब्रिगेडियर जहांगीर:-पाकिस्तानचे भीषण वास्तव

ब्रिगेडियर जहांगीर:-पाकिस्तानचे भीषण वास्तव

आदित्य धर दिग्दर्शित 'धुरंधर २' (Dhurandhar: The Revenge) या चित्रपटात सुविंदर विकी यांनी साकारलेली ब्रिगेडियर जहांगीर ही व्यक्तिरेखा केवळ एक पात्र नसून, ती सध्याच्या पाकिस्तानच्या दुरावस्थेचे आणि तिथल्या जळजळीत राजकीय-सामाजिक वास्तवाचे एक उत्कृष्ट रूपक (Metaphor) म्हणून मांडली आहे.

दिग्दर्शकाने अत्यंत हुशारीने या पात्राच्या सवयी, त्याची शारीरिक स्थिती आणि त्याचे वागणे याद्वारे संपूर्ण देशाची स्थिती प्रेक्षकांसमोर उभी केली आहे.

चित्रपटात ब्रिगेडियर जहांगीर सतत आजारी, कमकुवत आणि वेन्टिलेटर/ऑक्सिजन सपोर्टवर दाखवला आहे. हे थेट पाकिस्तानच्या सध्याच्या आर्थिक परिस्थितीचे रूपक आहे. ज्याप्रमाणे जहांगीर कृत्रिम श्वासोच्छवासाशिवाय (Ventilator) जगू शकत नाही, त्याचप्रमाणे सध्याचा पाकिस्तान हा आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF), चीन आणि इतर देशांकडून मिळणाऱ्या परदेशी कर्जाच्या 'कृत्रिम ऑक्सिजन'वर कसातरी जिवंत आहे, हे यातून स्पष्ट होते.

ब्रिगेडियर जहांगीर हा चित्रपटात नेहमीच निराश, चिडलेला आणि मानसिकदृष्ट्या अस्वस्थ दिसतो. हे पाकिस्तानमधील अंतर्गत गोंधळ, सतत बदलणारी सरकारे, लष्कर आणि जनतेमधील वाढता संघर्ष आणि संपूर्ण देशात पसरलेले अराजकतेचे वातावरण दर्शवते. देश म्हणून जी हतबलता पाकिस्तान आज अनुभवत आहे, तीच हतबलता जहांगीरच्या चिडचिडीतून व्यक्त होते.

त्याचे सतत आणि अतिप्रमाणात दारू पिणे हे पाकिस्तानच्या राज्यकर्त्यांच्या आत्मघातकी धोरणांचे प्रतीक आहे. स्वतःचे प्रश्न सोडवण्याऐवजी वास्तवाकडे डोळेझाक करणे, दहशतवादाला खतपाणी घालत राहणे आणि स्वतःच्याच विनाशाकडे वाटचाल करणे, ही प्रवृत्ती जहांगीरच्या व्यसनातून दिग्दर्शकाने हुशारीने अधोरेखित केली आहे.

जहांगीरचे आपल्या मुलासोबतचे (मेजर इक्बाल) अत्यंत खराब आहेत आणि तो त्याला सतत कोसताना दिसतो. यात एक मोठा राजकीय संदेश दडला आहे. येथे 'मुलगा' म्हणजेच पाकिस्तानने भारताच्या विरोधात वापरण्यासाठी स्वतः तयार केलेल्या दहशतवादी संघटना आणि कट्टरपंथी घटक आहेत. आज तोच 'मुलगा' (दहशतवाद) उलटून आपल्याच जन्मदात्याला (पाकिस्तानला) डसत आहे. स्वतः निर्माण केलेल्या या भस्मासुरामुळे पाकिस्तान आज अंतर्गत सुरक्षेच्या बाबतीत पूर्णपणे होरपळून निघत आहे आणि हीच खंत जहांगीरच्या तोंडून शाप आणि शिव्यांच्या रूपात बाहेर पडते

 धर यांनी थेट राजकीय भाषणबाजी न करता ब्रिगेडियर जहांगीरच्या पात्राचा वापर करून एका एकेकाळच्या शक्तिशाली लष्करी अधिकाऱ्याचे लाचार आणि जर्जर रूप दाखवले आहे, जे आजच्या पाकिस्तानच्या दुरवस्थेचे हुबेहूब चित्र आहे.

याच जहांगीरबद्दल आणि या चित्रपटातील आणखी काही दृश्यात्मक रूपकांबद्दल थोडसं!!!!

पण पुढच्या लेखात तोपर्यंत 

क्रमशः 

MISS YOU ABU

उद्या दि.३० मे 2021 रोजी आमच्या लाडक्या "अभिषेक भार्गव" ला ज्याला प्रेमाने आम्ही सगळे "अबु" म्हणायचो त्याला जाऊन एक वर्ष पूर्ण होत आहे. फारच तरुण वयात तो आम्हा सगळ्यांना सोडून निघून गेला.विलेपार्ले विधानसभेमधला "भाजप" चा एक उत्साही कार्यकर्ता आणि सर्वांचा लाडका असलेला अभिषेक भार्गव माझा ही खूप जवळचा मित्र होता.आमच्यासारख्या स्थूल प्रवृत्ती व्यक्तींना चिडवण्यासाठी एक शब्द नेहमी वापरला जातो आणि तो म्हणजे "बटाटा"!!! पण बर्‍याच लोकांना हे माहिती नाहीये किंवा असेल ही की बटाटा हे एक बहुआयामी कंदमुळ आहे.बटाटा मटणात चालतो आणि उपवासालाही चालतो. प्रत्येक भाजीत बटाटा वापरला जाऊ शकतो.त्यातही आपले अस्तित्व कधीच सोडत नाही. मुंबईची ओळख असलेला "वडापाव"चा महत्त्वाचा घटक म्हणजे बटाटा.अगदीच काही खायला नसेल तर एक बटाटा उकडून त्याला तिखट-मीठ लावून खाल्लं तरी पोट भरू शकते.असा हा बहुआयामी बटाटा!!! आमचा अबूही तसाच अगदी बहुआयामी.कोणतेही काम असो अबू कधी कुठल्याच कामाला नाही बोलला नाही. तो एक यशस्वी उद्योजक होता, एक हाडाचा कार्यकर्ता होता.फार तरूण वयात तो प्रभाग क्रमांक ८५ चा अध्यक्ष झाला आणि तिथेही त्याने फार उल्लेखनीय कामगिरी केली.पार्ले महोत्सवाचा तर तो कित्येक वर्ष अविभाज्य अविभाज्य घटक होता. परागजींच्या अत्यंत विश्वासातल्या कार्यकर्ता वर्तुळापैकी तो एक सर्वात तरुण कार्यकर्ता होता आणि हे सगळे त्याने आपल्या मेहनतीने आणि आपल्या गोड स्वभावाने कमावले होते. खानदानी श्रीमंत असला नीगर्वी होता. सर्वांशी मिळून मिसळून वागायचा.सर्वांची थट्टा मस्करी तर करायचाच पण स्वतःवरची थट्टा मस्करी हसत मुखाने सहन करायचा.कधी कोणाशी भांडण झाले तरी ते भांडण पुढच्या क्षणी विसरून त्या माणसाची सलगीने वागायचा.म्हणूनच आज तो  आपल्यात नाही हे खरे वाटत नाही.आजही त्याच्या आठवणीने अनेकांचे डोळे पाणावतात. विशेषतः त्याला मानसपुत्र मानणाऱ्या श्रीकृष्ण आंबेकरांचे.आजच माझी त्यांची भेट झाली होती तेव्हा त्याच्या आठवणीने आंबेकरजी गहिवरून गेले.असा होता आमचा अबू. उद्या दि.३० मे 2021 रोजी अबूच्या प्रथम स्मृती दिनानिमित्त विलेपार्ले विधानसभेच्या वतीने खासदार पूनम महाजन निर्मित "मोक्षरथ लोकार्पण सोहळा" सकाळी १० वाजता उत्कर्ष मंडळ,विले पार्ले(पू.) येथे आयोजित करण्यात आला आहे. FACEBOOKच्या माध्यमातून तो LIVE सगळ्यांना दिसू शकणार आहे.मला याची खात्री आहे की आमच्या लाडक्या अबूवर प्रेम करणारे व त्याला ओळखणारे अनेक जण उद्या FACEBOOKच्या माध्यमातून नक्कीच हा सोहळा बघतील आणि हीच आमच्या लाडक्या अबूला एक विनम्र आदरांजली असेल......

MISS YOU ABU.....

निवृत्ती

निवृत्ती....

एकदम  चितपरिचित शब्द.....पण प्रत्येकाची निवृत्तीची संकल्पना वेगळी असू शकते. एकाच कार्यालयात अक्खी कारकीर्द घडविल्यानंतर निवृत्त होताना देखील एखाद्या निवृत्तीधारकाला लहान मुलासारखे रडताना पाहिले आहे. माझ्या परिचित एका मित्राने मला सांगितले कि त्याने असे भविष्ययोजना करून ठेवली आहे कि वयाच्या चाळीशीत त्याला निवृत्त व्हायचे आहे आणि पुढे आपल्या छंदासाठी वेळ द्यायचा आहे....माझ्या मामीला  अकाली निवृत्ती घेतल्यानंतर काय करायचे हा प्रश्न पडला होता.एक साहेब निवृत्त होत असताना त्याच्या हाताखाली काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांनी दिवाळी साजरी केली होती.. गेला एकदाचा.... एक महान क्रिकेटर वयामुळे हालचाली मंदावल्यानंतरदेखील केवळ अट्टाहास म्हणून खेळत राहिला...अखेर त्याला सक्तीने निवृत्त हो...असे संकेत देण्यात आल्याचा इतिहास ताजा आहे. आपल्या वयाची नव्वदी गाठून देखील पदाचा मोह न सोडणाऱ्या राजकारण्यांबद्दल तर न बोललेलेच बरे . एका महान क्रिकेटरला तो अनेक विक्रम करत असताना,चांगला भरात असताना ,त्याने अचानक निवृत्ती का पत्करली  असे विचारले तेंव्हा त्याने फार छान उत्तर दिले. तो म्हणाला, "तुम्ही कारकिर्दीच्या  सर्वोच्च शिखरावर असताना जेंव्हा तूम्ही बाजूला होता,तेंव्हा तुमची निवृत्ती अनेकांना चटका लावून जाते... सतत रुख रुख लावून जाते ... का केले त्याने असे? असा विचार करायला लावते आणि तीच खरी निवृत्तीची गम्मत आहे...थांबण्याची हीच वेळ"

नमनाला एव्हढे घडाभर तेल ओतण्याचे कारण मागच्या आठवड्यातली अशीच एक चटका लावणारी  निवृत्तीची घोषणा... तीन वेळा सर्वोत्कृष्ठ अभिनेता विभागात ऑस्कर पुरस्कार मिळवणारा ब्रिटिश कलाकार डॅनिएल डे लुईस याने वयाच्या साठाव्या वर्षी अभिनयाच्या प्रांतातून पत्करलेली निवृत्ती.तीन वेळा सर्वोत्कृष्ठ अभिनेता विभागात ऑस्कर पुरस्कार मिळवणारा ऑस्करच्या इतिहासातला तो एकमेव अभिनेता आहे . गेली ४ दशके  अभिनय क्षेत्र गाजवणारा,या क्षेत्रात येणाऱ्या अपरिहार्य मोहांना बळी ना पडलेला आणि आपले खाजगी आयुष्य कमालीचे जपणारा एक महान अभिनेता. त्याच्या कारकिर्दीकडे जर नजर टाकली तर खरेच अचंबित व्हायला होते. १९७० साली चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केलेल्या या अभिनेत्याने आपल्या ४ दशकांच्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत केवळ २० चित्रपटांतून काम केलेय आणि यादरम्यान त्याला ४ वेळा ऑस्कर नामांकने (त्यात ३ वेळा पुरस्कार प्राप्त), ५ वेळा गोल्डन ग्लोब नामांकने(२वेळा विजेता ),४ वेळा बाफटा  नामांकने(२ वेळा विजेता) अशी भरीव कामगिरी.हा अभिनेता नाट्यक्षेत्रातही "दादा" होता,ते क्षेत्रही त्याने चांगलेच गाजवले आहे . चित्रपटांच्या बाबतीत बोलायचे झाले तर त्याने साकारलेल्या माय लेफ्ट फूट मधील अपंग ख्रिस्टी ब्राउन,द लास्ट ऑफ द मोहिकंस मधील लढवय्या "हॉक आय " नाथनेल पो,महान दिग्दर्शक  मार्टिन स्कॉर्सेझी यांच्या "गँग्स ऑफ न्यूयॉर्क"मधला एका अनाथ मुलीवर(कॅमरॉन डीआझ ) मनापासून पोटच्या मुलीसारखे  प्रेम करणारा पण तिचे ज्याच्यावर प्रेम आहे त्या विरुद्ध गॅंगच्या नेत्याच्या (लिओनार्दो डी कॅप्रिओ ) जीवावर उठलेला क्रूरकर्मा एकाक्ष बिल "द बुचर ",प्रयोगशील दिग्दर्शक पॉल थॉमस अँडरसन याच्या "देअर विल बी ब्लड" मधला कमालीचा व्यवहारी पण तितकाच हळवा पिता असलेला तेलखाणीचा मालक डॅनियल प्लान्व्हिऊ आणि ज्या भूमिकेसाठी त्याला ३ऱ्यांदा ऑस्कर मिळाले तो ख्यातनाम दिग्दर्शक स्टिव्हन स्पीलबर्ग यांच्या अमेरिकेचे महान माजी अध्यक्ष अब्राहम लिंकन यांचा त्याच नावाचा जीवनपट "लिंकन "मधील अब्राहम लिंकन या त्याच्या भूमिका चित्रपट रसिकांच्या मनात कायम कोरल्या गेल्यात.आपण साकारत असलेल्या भूमिकेत परकायाप्रवेश केल्याप्रमाणे शिरणे ही या अभिनेत्याची खासियतच म्हणावी लागेल  आणि तसे त्याच्या भूमिकेचे आणि त्याचे अद्वैत चित्रपटरसिकांनी नेहमीच अनुभवले आहे. "माय लेफ्ट फूट "मधील अपंग साकारताना तो इतका तन्मय झाला होता की त्याला त्या मनोभूमिकेतून बाहेर काढायला एक मनोचिकित्सक चित्रपटाच्या चित्रीकरणाच्या ठिकाणी नेहमी हजर असायचा. लिंकन  चित्रपटासाठी  भूमिकेच्या तयारीसाठी त्याने लिंकनवरची १००च्यावर पुस्तके वाचून काढली,लिंकनसारखे दिसावे म्हणून रंगभूषाकारांसोबत अनेक वेळा चर्चा केली,लिंकन जोवर आत्मसात करत नाही तोवर चित्रीकरणासाठी येणार नाही असे सांगितले आणि त्यावर ठाम राहिला. ज्याची पोचपावती  त्याला ऑस्करच्या रूपाने मिळाली . त्यावर्षी डेन्झेल वॉशिंग्टन ,ब्रॅडली कूपर ,ह्यू जॅकमन ,जॉकीन फिनिक्स अशी  तगडी स्पर्धा  असताना देखील डॅनियल ने बाजी मारली. त्याला ऑस्कर देण्यासाठी मंचावर आलेली महान अभिनेत्री मेरील स्ट्रीप हिने तिला दिलेले विजेत्याचे नाव लिहिलेले पाकीट उघडण्याचीदेखील तसदी घेतली नाही इतकी तिला खात्री होती कि विजेता डॅनिएलच असणार . ज्यांनी लिंकन बघितलाय त्यांना भूमिकेशी तादात्म्य पावणे काय असते ते डॅनिएलच्या अभिनयातून नक्कीच अनुभवले असणार.त्याचा शेवटचा चित्रपट १९७० सालातल्या ब्रिटनमधील फॅशन इंडस्ट्रीवर बेतलेला "फँटम थ्रेड" हा आहे  आणि तो पुढच्यावर्षी ऑस्कर स्पर्धेत असेल हे नक्की,असा हा महान अभिनेता. नुकतीच  त्याला "सर "हि पदवी बहाल करण्यात आलेली आहे.

कुडतरकर लक्ष्मी ५०

वीस हून अधिक वर्षे झाली असतील; ती आमच्या कुटुंबाचा भाग झाली. दिसायला अगदी चारचौघींसारखीच.थोडीशी मान कलती ठेवून उभी राहणारी . कोकणातल्या वेंगुर्ला तालुक्यातल्या तुळस ह्या अगदी छोट्याश्या पण निसर्गाची आणि मत्स्यसंस्कृतीची जोड लाभलेल्या गावातून मुंबईत आलेली . चार  सालस बहिणी आणि एक  भाऊ, आई ,वडील असा कुटुंब कबिला. आई  साधीभोळी ,वडील देवमाणूस. रस्त्यातून चालतानाही नजर वर न करता चालणारे सरळमार्गी . चेंबूरच्या मराठी बहुल टिळक नगर मध्ये अनुभवलेले लहानपण बरेच काही देऊन गेले .मराठी वातावरण असल्याने  मराठी सण ,परंपरा लहानपणापासूनच मनावर  बिंबलेल्या ,व्यक्तिमत्वाचाच एक भाग झालेल्या . जात्याच हुशार असल्याने शिक्षणात कसलाही अडथळा आला नाही,कर्तव्यदक्ष वडिलांनी  तुटपुंज्या पगारात सर्व लेकरांचे शिक्षण व्यवस्थित केले .शिक्षण चांगले असल्याने नोकरी ही चांगली आणि पट्कन मिळाली. 

तर असे चांगले संस्कार,चांगले  शिक्षण नोकरी, चाळसंस्कृतीत वाढल्याने जुळवून घ्यायची,सर्वाना एकत्र करून राहण्याची वृत्ती अशा बर्याच चांगल्या गुणांची शिदोरी अन आई वडिलांचा आशीर्वाद घेऊन ती सुचिता शिवराम सावंत ची ...ची.सौ.कां सुचिता उदय कुडतरकर होऊन कुडतरकर घराण्यात प्रविष्ठ झाली. हे सावंतवाडीचे कुडतरकर म्हणजे तसे प्रतिष्ठित घराणेच. एक तर हे आमचे तीनही बंधू कमालीचे देखणे आणि सर्व गुणसंपन्न . तितकेच मनस्वीही आणि हट्टीही. तिचा ज्याच्याशी पाट लागला ते आमचे सर्वात मोठे बंधुराज तर गायन,चित्रकला,खेळ(वायफळ खरेदी इत्यादि ) अशा अनेक कलांमध्ये पारंगत,अभ्यासात ही कमालीचे हुशार. पण त्याच बरोबर कलाकार असल्याने अत्यंत मनस्वी आणि अगदी लहान मुलासारखे खट्याळ . अशी माणसे प्रवाही पाण्यासारखी असतात. त्यांना मायेचे, धाकाचे कुंपणाची गरज असते असे कुंपण जे त्यांच्या प्रतिभेला साथ देईल आणि प्रसंगी कठोर होवून त्यांना योग्य प्रसंगी रोखून ही धरेल. हे काम गेली वीस वर्षांहूनही अधिक काळ ती करत आहे. सर्व नात्यांचे महत्व जाणून आहे त्यांना योग्य तो मान देत आली आहे. आज वयाचे सुवर्णमहोत्सवी वर्ष साजरे होत असताना तिला आनंद तर होत असेलच पण या दिवसाच्या पूर्वसंध्येला  मागे वळून बघताना या घरात अनुभवलेले बरे वाईट प्रसंगांचा ,अनुभवांचा कॅलिडोस्कोप तिच्या डोळ्यांसमोर असेल ,चांगला अनुभव आनंद देऊन गेला तर वाईट अनुभव काही तरी शिकवून गेला असेच तिला वाटत असेल हे नक्की . जीवन नगर मधल्या त्या वन रुम किचन घरात नवरा,त्याचे दोन भाऊ सासू सासरे एव्हढी मंडळी असून देखील गुण्या गोविंदाने केलेला संसार आठवत असेल तिला. तिच्या दोन्ही मुलांचा जन्म,त्यांच्या लहानपणीच्या गोड आठवणी आठवत असतील. एव्हढं मोठे कुटुंब असल्याने भांड्याला भांडे लागलेही असेल, पण त्यामुळे त्या भांडयांना पोचा पडणार नाही याची दक्षता नेहमीच घेत आलीय ती. 

तशी ती फारशी रागवत नाही. पण कधीतरी कुणावर राग ही आला असेल.अशा प्रसंगी माहेरच्या आठवणीने हळवी ही झाली असेल ते आठवेल. सायकल साठी हट्ट धरून बसलेल्या १४ वर्ष्यांच्या टोणग्या दिराला समजवता,समजवता नाकी नऊ आले होते तिच्या आणि दादाच्या. पोटच्या पोराप्रमाणे असलेल्या त्या वांड कार्ट्याला मायेने,प्रेमाने स्वत:च्या हाताने भरवले होते तिने. स्वकमाईने घेतलेले काल्हेरचे घर आठवत असेल तिला आणि आज मुलुंडमध्ये तीन खोल्यांचे स्वमालकीचे घर समाधान देत असेल.अति काळजी करते ,नेहमी कामाच्या गडबडीत असते,सारखी मुलांच्या मागे असेही तिला बर्याचदा म्हटले गेले पण तिने कधीच त्याला प्रत्युत्तर केले नाही.हसून ते सहन करत आली. ती आली आणि माझी प्रगती झाली असे आमचे बंधुराज म्हणतात ते उगीच नाही. सर्व कुटुंबाला एकत्र धरून ठेवण्याचे काम माझ्या तीनही वहिन्यांनी केलेय  त्यातही ही सर्वात ज्येष्ठ असल्याने हिची जबाबदारी कांकणभर जास्तच. लक्ष्मीच्या पावलांनी ती आली आणि कुटुंबात अशी मिसळून गेली जणू दुधात साखर . मुलांवरही खूप चांगले संस्कार आहेत.दोन्ही मुले अत्यंत हुशार आणि प्रेमळ आहेत (खरे तर आमची सर्व पुतणे मंडळी गोड आहेत). वयाची पन्नाशी असली की तिला सुवर्णमहोत्सवी वर्ष असे म्हणतात. आज आमची सुचिता वहिनी आपले सुवर्ण महोत्सवी वर्ष साजरे करतेय. सुवर्ण भट्टीत टाकले की त्या आगीने त्याला अजूनच झळाळी येते; ते त्याच्या गर्भित तेजाने उजळून निघते.त्याचप्रमाणे संसाराच्या भट्टीत आपल्या आयुष्याचे सोने अर्पण केल्याने  आपल्या कुटुंबियांच्या प्रति असलेल्या समर्पण भावनेच्या ,कर्तव्याच्या,प्रेमाच्या गर्भित तेजाने वाहिनीचे सुवर्णरूपी व्यक्तिमत्व अधिकच झळाळून उठले आहे आणि तिच्या गर्भित उबदार मायेची पखरण तिच्या सुहृदांवर सदैव होत राहील याची मला खात्री आहे. या वयपरत्वे अधिकच तेजस्वी होत चाललेल्या व्यक्तिमत्वाचा आज सुवर्णमहोत्सवी वाढदिवस . वहिनी तुझी आजवरची वाटचाल स्तंभित करणारी आहे .यापुढेही तुझी अशीच यशस्वी वाटचाल होवो . तुला उदंड आयुष्य लाभो .तुझ्या सर्व मनोकामना पूर्ण होवोत हीच स्वामीचरणी प्रार्थना....

निरोप

शेवटी ती वेळ आली.... तुला निरोप देण्याची!!
साधारण २५ वर्षांपूर्वी तू आमच्या आयुष्यात आलास; म्हणजे माझ्या वडिलांनी तुला आमच्या आयुष्यात आणलं.
आईचा वाढदिवस होता... वडिलांना आईला काहीतरी गिफ्ट द्यायचं होतं आणि या गिफ्टच्या रूपाने तू आमच्या घरी आलास . छान होतास!! METALIC GREY रंगाचा,व्यवस्थित थंड होणारा, ज्या,ज्या गोष्टी आम्हाला तुझ्या पोटात ठेवाव्याश्या वाटल्या त्या आपल्या पोटात ठेवून त्यांना COOL राहून सांभाळणारा .अगदी हल्ली हल्लीपर्यंत  तुझा हा इमानीपणा तू सोडला नव्हतास. पण आजकाल कुठेतरी तुझ्यातला तो COOLNESS हरवायला लागला होता. कधीतरी तू अतिशय थंड व्हायचास, कधी आतल्या आत खूप रडायचास, तुझा दरवाजा उघडला की सगळं पाणीच पाणी. कधीतरी स्वतःला बंदच करून घ्यायचास. मग तुझ्यासाठी तुझा डॉक्टर बोलावला की तो तुला थोडासा दुरुस्त करून परत आमच्याकडे सोपवायचा; पण अलीकडे तुझं दुखणं खूपच वाढलेलं आणि मग आमच्या लक्षात आलं की तुझं वय झालंय.तुला बदलण्याची वेळ झालीय. खरंच कठीण होता हा निर्णया आमच्यासाठी. कारण तू एक निर्जीव वस्तू जरी असलास तरी आमच्या घरातला एक भाग होतास. गेली २५ वर्षं तू आम्हाला ईमाने इतबारे सेवा दिली होतीस.
या घरातली किती स्थित्यंतरे तू पाहिलीस.माझं लग्न,माझ्या वडिलांचा मृत्यू, अवंतीचा जन्म आणि तिचं बालपण! कोरोनाकाळात तर आमच्यासाठी देवदूत होतास तू!!! हे सारे तू पाहिलेस त्यामुळे नकळतपणे तुला निरोप देताना आम्ही सारेच भावूक झालोय. विषेशतः माझी आई!!  तुला नियमितपणे स्वच्छ ठेवणं. तुझी काळजी घेणं,तू बिघडलास की माझ्या खनपटीला बसून तुझा डॉक्टर बोलायला सांगणं. हे सगळं माझ्या आईने निगुतीने केलं. पण आम्हालाही समजत होतं तुझी वेळ आता जवळ आलीय त्यामुळेच तुझाच जातकुळीतला पण थोडा वरच्या दर्जाचा तुझा भाऊ आम्ही आता आमच्या सेवेत घेतलाय; त्याला तुझ्या आशीर्वाद असू दे. उद्या तू आमच्या घरातून कायमचा जाणार हे ऐकल्यावर केवळ आम्हीच नाही तर तुझ्याबरोबर फक्त साडेचार वर्षांची  ओळख असलेली माझी लेकही भावूक झाली होती. उद्या कंपनीवाले तुला येऊन घेऊन जाणार आणि मग तुझ्याबरोबर काय होईल माहित नाही;पण आता तुझ्यासाठी एकच सदिच्छा की तुला पुन्हा नवा रंग रूप देऊन त्यांनी आमच्यासारख्याच कोणाच्या तरी चांगल्या माणसांच्या हातात तुला द्यावं आणि तू आमची केलीस तशीच सेवा त्यांचीही करावीस हीच तुझ्या मित्राची तुला शुभेच्छा....
Good BYE  "SAMSUNG REFRIGERATOR "
तू दिलेल्या पंचवीस वर्षाच्या अखंड सेवेबद्दल तुझे खूप खूप आभार.........

अलविदा

लाल सिंग चढ्ढा

"लाल सिंग चढ्ढा":एक नितांत सुंदर अनुभव

चित्रपट हे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचे आणि व्यक्त होण्याचे एक प्रभावी माध्यम आहे असे मला वाटते.आपल्या आजूबाजूला होणाऱ्या घटनांचा प्रभाव चित्रपटावर पडत असतो आणि तो चित्रपटाच्या माध्यमातून व्यक्त होत असतो पण कधी कधी याच्याबरोबर उलट होतं. चित्रपटाशी संलग्न गोष्टींचा व्यक्तींचा समाजावर (चुकीचा) प्रभाव पडतो आणि मग त्या चित्रपटाला त्याचे परिणाम भोगावे लागतात.एका चांगल्या कलाकृतीची हानी होते. चित्रपट कला ही जरी समाजाभिमुख असली तरी चित्रपट हा एक स्वतंत्र विषय आहे असं मला वाटतं. ज्यामध्ये एखाद्याला आपली कला सादर करण्याचा आपल्या विचारांनी व्यक्त होण्याचा पूर्ण अधिकार आहे. पण दुर्दैवाने असं होत नाही.हे सगळं मी बोलतोय कारण अशाच परिणाम भोगलेल्या एका चित्रपटाचा OTT वर पुनर्जन्म झाला आणि तो चित्रपट म्हणजे "लालसिंग चढ्ढा".
हा चित्रपट याच वर्षी 11 ऑगस्टला सिनेमागृहात प्रदर्शित झाला (त्याच्याभोवती असलेल्या वादाबद्दल मला काही बोलायचं नाहीये पण एक स्वतंत्र चित्रपट म्हणून लाल सिंग चड्डा हा एक नितांत सुंदर अनुभव आहे एवढं मात्र नक्की.) लगेचच पडला.बऱ्याच लोकांना तो दुर्बोध वाटला. ९०% लोकांनी त्याची तुलना ज्या चित्रपटावर तो बेतला आहे त्या  "FOREST GUMP" या चित्रपटाशी केली म्हणूनही असेल किंवा दुसरी अनेक (चुकीची) कारणे असतील पण हा चित्रपट सिनेमागृहात चालला नाही किंवा मुद्दामून त्याला पाडण्यात आले माहित नाही. पण आता "OTT PLATFORM" वर हा चित्रपट प्रचंड गाजतो आहे आणि घरी बसून शांतपणे ज्यांनी हा चित्रपट बघितला त्यांना आता समजतंय की केवढी मोठी चूक केली.( आणि आता मोठ्या संख्येने लोक या चित्रपटाबद्दल मनापासून व्यक्त होत आहेत).
पहिल्यांदा या चित्रपटाबद्दल थोडेसे!!! "लालसिंग चढ्ढा" हा नव्वदीच्या दशकामध्ये आलेल्या "FOREST GUMP" या चित्रपटाचा REMAKE आहे म्हणजेच पुनरावृत्ती आहे.
"ERIK ROTH" या पटकथाकाराने अमेरिकी इतिहासात घडलेल्या कालातीत घटनांचा संदर्भ घेऊन एक बांधेसूद पटकथा बनवली ज्याला "ROBERT ZEMECKIS"सारख्या सर्जनशील दिग्दर्शकाची जोड मिळाली आणि "TOM HANKS" या मातब्बर अभिनेत्याने या चित्रपटातील प्रमुख भूमिकेचे सोने केले होते. त्या वर्षीच्या ऑस्कर सोहळ्यातही या चित्रपटाने अनेक पुरस्कार पटकावत आपली छाप सोडली होती.या चित्रपटाची पुनरावृत्ती करण्याचे शिवधनुष्य उचलणे हीच एक स्वतःमध्ये फार मोठी गोष्ट आहे असं मला वाटतं आणि हे शिवधनुष्य लीलया आमिर खान प्रोडक्शन्स,आमिर खान स्वतः,अद्वैत चंदन; या चित्रपटाचा दिग्दर्शक आणि या चित्रपटाची पटकथा ज्यांनी लिहिली ते अभिनेते अतुल कुलकर्णी यांनी लिलया पेलले आहे असे मला वाटते. मुळात एखाद्याने आधीच जर असं हिमालयासारखं कर्तृत्व करून ठेवलं असेल तर त्याला समांतर अशी पटकथा लिहिणे हे येरागबाळ्याचे काम नव्हे.अतुल कुलकर्णी यांनी ते शक्य करून दाखवले आहे. निव्वळ अप्रतिम पटकथा!!! भारतीय इतिहासातील घडून गेलेल्या काही घटनांचा संदर्भ घेऊन त्या "लाल"च्या आयुष्यभराच्या प्रवासात अत्यंत खूबीने पेरून बांधीव अशी पटकथा अतुल कुलकर्णी यांनी तयार केली त्याबद्दल त्यांना शंभर पैकी शंभर मार्क.अद्वैत चंदन या तुलनेने नवख्या दिग्दर्शकाने अतुलजींच्या पटकथेला योग्य न्याय देण्याचा पुरेपूर प्रयत्न केला आहे नव्हे तो 100% यशस्वी झालाय असेच मी म्हणेन आणि अद्वैतच्या या प्रयत्नांना चित्रपटातल्या तगड्या कलाकारांची योग्य साथ मिळाली आहे.करीना कपूर खान हिने साकारलेली "रूपा डिसूजा" अप्रतिम आहे तीच गोष्ट बाला झालेल्या चैतन्य अकीनेनी या तेलुगु अभिनेत्याची. मानव वीज यांनी साकारलेला मोहम्मद हा पाकिस्तानी सैनिक लक्षात राहतो आणि आमिर खान बद्दल काय बोलायचं.आत्ममग्न असलेला,प्रेमाचा भुकेला,सरळमार्गी लालसिंग चढ्ढा आमिरने ज्या ताकदीने उभा केलाय त्याला तोड नाही.अमीर ही भूमिका जगलाय असं म्हटलं तरी वावगं ठरणार नाही आणि हे असं आमिरच्या प्रत्येक भूमिकांच्या बाबतीत म्हणता येईल. उदाहरणच घ्यायचं झालं तर 'दंगल'मधला त्यांनी उभा केलेला महावीर सिंग फोगाट बघा METHOD ACTINGचा तो एक अप्रतिम नमुना आहे.(या भूमिकेसाठी आमिरने वजन वाढवलं,कुस्ती शिकली तरी त्यावर्षी सर्वोत्तम अभिनेत्याचा राष्ट्रीय पुरस्कार आमिरला डावलून अक्षय कुमारला त्याच्या "रुस्तम" या सुमार चित्रपटातल्या टुकार भूमिकेसाठी देण्यात आला होता. असो!!!) या चित्रपटातलं त्याचं आत्ममग्न बोलणं,डोळे मिचकावणं या लकबी लोकांना खटकू शकतात. पण आत्ममग्न लोक अशीच असतात;त्यामुळेच ती दुसऱ्यांना थोडीशी वेडी वाटतात पण खरं तर ती तशी नसतात."लाल"च्या मनात चाललेली भावनाची आंदोलनं आमिरने अवघ्या देहबोलीतून इतक्या ताकदीनं व्यक्त केली आहेत त्याला तोड नाही. निव्वळ अप्रतिम!!! आमीर काय ताकदीचा अभिनेता आहे हे जर बघायचं असेल तर या चित्रपटातला तो आपल्या मुलाला भेटतो त्याप्रसंगी व्यक्त झालेला अमीर बघा मग तुम्हाला कळेल मी काय म्हणतो ते.....
तांत्रिकदृष्ट्याही चित्रपट कमाल आहे.सेतू यांचं छायाचित्रण आणि प्रीतम यांचे म्युझिक चित्रपटाला अनुरूप असेच आहे. एकूणच काय एक नितांत सुंदर चित्रपट बघायचा असेल तर "लालसिंग चढ्ढा" जरूर बघावा फक्त आपले पूर्वग्रहाचे चष्मे बाजूला काढून हा चित्रपट बघा एक नितांत सुंदर अनुभव नक्की मिळेल तुम्हाला!!!
"लालसिंग चढ्ढा" आता "NETFLIX"वर प्रदर्शित झाला आहे.

अमित अशोक परब
@amitashokparabofficial