'डेस्परेट मेझर्स'

१९९८ मध्ये आलेला 'डेस्परेट मेझर्स' (Desperate Measures) हा चित्रपट एक अत्यंत थरारक आणि वेगवान ॲक्शन-थ्रिलर आहे. दिग्दर्शक बार्बेट श्रोडर (Barbet Schroeder) यांनी दिग्दर्शित केलेल्या या चित्रपटाची कथा एका पित्याच्या आणि पोलिसाच्या हतबलतेभोवती फिरते.

या चित्रपटाचा मुख्य गाभा म्हणजे इन्स्पेक्टर फ्रँक कॉनर (अँडी गार्शिया) आणि सिरियल किलर पीटर मॅककेब (मायकेल कीटन) यांच्यातील 'मांजर-उंदराचा' खेळ. फ्रँकचा मुलगा रक्ताच्या कर्करोगाने (Leukemia) आजारी असतो आणि त्याला वाचवण्यासाठी 'बोन मॅरो' ट्रान्सप्लांटची अत्यंत गरज असते. संपूर्ण देशात फक्त पीटर मॅककेब या क्रूर सिरियल किलरचा 'बोन मॅरो' फ्रँकच्या मुलाशी मॅच होतो.

इथेच फ्रँकची हताशता आणि हतबलता (Desperation) सुरू होते. आपला मुलगा मरणाच्या दारात उभा असल्याने फ्रँक कोणताही नियम मोडायला तयार होतो. पण, मायकेल कीटनने साकारलेला सायकोपाथ किलर पीटर मॅककेब हा अत्यंत बुद्धिमान आणि धूर्त असतो. तो फ्रँकच्या या भावनिक कमकुवतपणाचा (हतबलतेचा) अचूक वापर करतो. ऑपरेशनच्या बहाण्याने हॉस्पिटलमध्ये येऊन तिथून पळून जाण्याचा मास्टरप्लॅन तो आखतो. फ्रँक एकाच वेळी दोन संकटात सापडतो: त्याला पीटरला जिवंतही पकडायचे असते (कारण तो मेला तर मुलाचा जीव जाईल) आणि त्याला पोलिसांच्या गोळीबारापासूनही वाचवायचे असते. मायकेल कीटनने या चित्रपटात खलनायकाची क्रूरता आणि त्याचा थंड डोक्याने खेळलेला डाव अत्यंत अप्रतिमपणे पडद्यावर उतरवला आहे.

 या चित्रपटाचे जर्मन दिग्दर्शक बार्बेट श्रोएडर यांनी या चित्रपटात केवळ अ‍ॅक्शनवर भर न देता, पात्रांमधील मानसिक द्वंद्व आणि वेळेची मर्यादा (Race against time) यांचा वापर करून थरार (Thriller Quotient) कमालीचा वाढवला आहे. श्रोएडर यांनी कथेतील मुख्य विरोधाभास अतिशय सुंदरपणे पडद्यावर मांडला आहे. नायक (पोलीस) एका गुन्हेगाराला वाचवण्याचा प्रयत्न करतोय आणि खलनायक स्वतःला वाचवण्यासाठी इतरांचे बळी देतोय. दिग्दर्शकाने या दोन्ही पात्रांमधील मानसिक शह-काटशह इतके अचूक टिपले आहेत की, प्रेक्षक खिळून राहतात.चित्रपटाचा मोठा भाग एका रुग्णालयाच्या इमारतीत घडतो. श्रोएडर यांनी सिनेमॅटोग्राफर लुसियानो तोवोली यांच्या सोबतीने कॅमेऱ्याचे अँगल आणि लायटिंगचा असा वापर केला आहे, ज्यामुळे त्या बंदिस्त जागेत एक प्रकारचा दबावाचा आणि भीतीचा माहोल (Claustrophobia) तयार होतो. दिग्दर्शकाने चित्रपटाची गती कुठेही संथ होऊ दिली नाही. ट्रेव्हर जोन्स यांच्या बॅकग्राउंड म्युझिकचा वापर करून प्रत्येक दृश्यातील ताण (Tension) दुप्पट केला आहे.

मायकेल कीटन यांना एका भयानक पण अत्यंत हुशार खलनायकाच्या भूमिकेत आणि अँडी गार्शिया यांना एका हताश पित्याच्या भूमिकेत दिग्दर्शकाने उत्तम रीतीने पडद्यावर सादर केले आहे. विशेषतः कीटन यांच्या डोळ्यांमधील क्रूरता आणि शांतता श्रोएडर यांनी क्लोज-अप शॉट्सद्वारे प्रभावीपणे दाखवली आहे.

या चित्रपटाची सिनेमॅटोग्राफी (छायांकन) खरोखरच उत्कृष्ट आणि या थ्रिलर चित्रपटाला जिवंत करणारी आहे. छायाकार (Cinematographer) लुसियानो तोव्होली यांनी कॅमेऱ्याचा वापर करून चित्रपटातील रहस्य आणि भीतीचे वातावरण उत्तम प्रकारे निर्माण केले आहे.चित्रपटात हॉस्पिटल आणि जेलचे कॉरिडोर्स ज्या पद्धतीने दाखवले आहेत, ते प्रेक्षकांच्या मनात धडकी भरवतात. कॅमेऱ्याचे अँगल (प्रामुख्याने 'डायगोनल' किंवा तिरके अँगल) पात्रांमधील मानसिक तणाव आणि गोंधळ दर्शवण्यासाठी खूप हुशारीने वापरले गेले आहेत. रात्रीचे सीन्स, पाठलागाचे प्रसंग आणि हॉस्पिटलमधील लाईट्स व सावल्यांचा खेळ (Chiaroscuro effect) चित्रपटाच्या वातावरणाला अधिक गडद आणि थरारक बनवतो. या उत्कृष्ट सिनेमॅटोग्राफीमुळे प्रत्येक दृश्यात एक वेगळाच 'पेस' (वेग) जाणवतो.'डेस्परेट मेझर्स' हा केवळ मारामारी असलेला अ‍ॅक्शन चित्रपट नाही. दिग्दर्शक बार्बेट श्रोएडर यांच्या कुशल हाताळणीमुळे हा चित्रपट एका बापाची हतबलता आणि एका गुन्हेगाराची क्रूरता यांच्यातील एक उत्कृष्ट 'माइंड गेम' आणि हाय-व्होल्टेज थ्रिलर बनला आहे. जर तुम्हाला खिळवून ठेवणारे सस्पेन्स-थ्रिलर चित्रपट आवडत असतील, तर हा चित्रपट नक्कीच पाहण्यासारखा आहे.