Tuesday, June 23, 2026

एसएस कर्नल हान्स लँडा

प्रसिद्ध दिग्दर्शक "Quentin Tarantino" यांच्या "इंग्लोरियस बास्टर्ड्स" मधील "एसएस कर्नल हान्स लँडा" या पात्राची "व्यक्तिरेखा" ही पारंपरिक, एकसुरी "चित्रपटातील नाझी" प्रतिमेला छेद देण्याचा एक उत्कृष्ट नमुना आहे. लँडाला अद्वितीयपणे भयानक बनवणारी गोष्ट ही आहे की, त्याची दुष्टता ही कट्टर द्वेष किंवा यांत्रिक थंडपणातून जन्माला आलेली नाही; तर ती स्वतःच्या प्रतिभेवरील उत्कट, नाट्यमय प्रेमातून जन्माला आली आहे.क्वेंटिन टारंटिनोने एक भयानक पण उत्कृष्ट पटकथा लिहिली, परंतु क्रिस्टोफ वॉल्ट्झने त्या पात्राला शारीरिक आणि मानसिक स्पंदन दिले. वॉल्ट्झच्या अजरामर अभिनयाच्या माध्यमातून लँडाच्या व्यक्तिरेखेच्या रचनेचे विश्लेषण केल्यास, मोहकता आणि राक्षसीपणा यांमधील एक आकर्षक विरोधाभास दिसून येतो.
लँडाला अनेकदा एक कट्टर नाझीवादी म्हणून चुकीचे समजले जाते. वास्तविक पाहता, तो एक आदर्श समाजविघातक संधीसाधू आहे.लँडा वैचारिक आवेशातून भयानक कृत्ये करत नाही; तो हे करतो कारण तो एक सर्वोच्च गुप्तहेर आहे, ज्याला खोलीतील सर्वात हुशार व्यक्ती असणे आवडते. वॉल्ट्झने स्वतः मुलाखतींमध्ये नमूद केल्याप्रमाणे, लँडाला स्वस्तिकची पर्वा नाही. जग कसे चालते हे त्याला समजते, आणि नाझी राजवट ही त्याच्या महत्त्वाकांक्षेसाठी सर्वात सोयीस्कर शिडी आहे.जर्मन, फ्रेंच, इंग्रजी आणि इटालियन भाषांवरील त्याचे प्रभुत्व हे केवळ एक कौशल्य नाही;ते एक शारीरिक शस्त्र आहे. लँडा आपल्या भक्ष्याला वेगळे पाडण्यासाठी भाषेचा वापर करतो. सुरुवातीच्या दृश्यात, फ्रेंचमधून इंग्रजीमध्ये बोलणे ही एक हेतुपुरस्सर केलेली मानसिक खेळी आहे, ज्यामुळे फरशीखाली लपलेल्या ड्रेफस कुटुंबाला निःशस्त्र करून, त्यांच्या स्वतःच्या विनाशाची जाणीवच काढून टाकली जाते.पारंपरिक चित्रपटांतील खलनायक आपल्या बळींना क्रूर शक्तीने किंवा गंभीर शांततेने शारीरिकरित्या घाबरवतात. वॉल्ट्झने लँडाचे पात्र पूर्णपणे उत्साही, लयबद्ध हालचालींवर उभारले आहे.
लँडा आपले हात, डोके आणि धड कसे हलवतो ते पाहा. तो एखाद्या रंगमंचावरील नटाच्या किंवा सिम्फनीचे संचालन करणाऱ्या संगीतकाराच्या थाटात हावभाव करतो. तो मनमोकळेपणाने हसतो, खळखळून खिदळतो आणि जुन्या ऑस्ट्रियन सभ्यतेने स्त्रियांच्या हातांचे चुंबन घेतो. त्याचा हा कृत्रिम स्नेह त्याच्या बळींचा सावधपणा कमी करतो, आणि हल्ला करण्यापूर्वी त्यांच्यात सुरक्षिततेची खोटी भावना निर्माण करतो.जागेवर वर्चस्व गाजवण्यासाठी लँडा क्वचितच एखाद्या भौतिक आधाराशिवाय दिसतो.डेअरी फार्मच्या दृश्यात, जेव्हा तो शेरलॉक होम्सच्या शैलीतील एक अवाढव्य आकाराचा पाईप बाहेर काढतो, तेव्हा ते नाट्यमय वर्चस्व दाखवण्याचे एक हेतुपुरस्सर कृत्य असते ज्याद्वारे तो मूकपणे घोषित करतो की, "मीच सर्वश्रेष्ठ गुप्तहेर आहे, आणि ही खोली माझा रंगमंचआहे." शोसान्नासोबतच्या रेस्टॉरंटमधील दृश्यात, एस्प्रेसोची वाट पाहण्याचा आणि क्रीम मागवण्याचा त्याचा काटेकोर ध्यास हा एक अत्यंत क्लेशदायक मानसिक नियंत्रणाचा प्रयत्न असतो.आवाजाची शैली: सुरावटीतून निर्माण होणारा दरारा हे लँडाच्या व्यक्तिमत्त्वातील कदाचित सर्वात प्रभावी आणि समोरच्याला निशस्त्र करणारे वैशिष्ट्य आहे. तो हलक्या, सुरावटीयुक्त आणि लयीत असलेल्या स्वरात बोलतो.त्याच्या आवाजात 'एसएस' (SS)अधिकाऱ्यांशी सामान्यतः जोडल्या जाणाऱ्या कठोर आणि कर्कश आज्ञांचा अभाव असतो. त्याऐवजी, त्याची बोलण्याची पद्धत सहज, संवादात्मक आणि एखाद्या गाण्यासारखी लयीत असते. जेव्हा तो खेळकर आणि उंच पट्टीतला सूर अचानक खाली उतरवून सपाट, शांत आणि गंभीर (bass) आवाजात बोलू लागतो, तेव्हाच त्यातील खरा भयावहपणा जाणवतो. जेव्हा तो हसणे थांबवून म्हणतो, "तुम्ही राज्याच्या शत्रूंना आश्रय देत आहात, नाही का?", तेव्हा त्यातील संगीतमयता नाहीशी होते आणि त्याच्या आत दडलेला जीवघेणा शिकारी उघड होतो. अगदी त्याचे ते प्रसिद्ध, लहान मुलासारखा उत्साह दर्शवणारे उद्गार — "दॅट्स अ बिंगो!" (That's a bingo!) हे दर्शवतात की तो भू-राजकीय शोकांतिका आणि मानवी संहाराकडे एका मोठ्या, मनोरंजक खेळासारखे पाहतो.आत्ममुग्ध व्यक्तीचा सामान्यपणा (The Banality of a Narcissist) लँडाला चित्रपटांच्या इतिहासातील एक महान खलनायक बनवणारी गोष्ट म्हणजे त्याचे दुष्टपण हे अत्यंत मानवी आणि अतिशय आत्ममुग्ध स्वरूपाचे आहे. तो काही दुःस्वप्नातील एखादा राक्षस नाही; तर तो नीटनेटका पोशाख केलेला आणि उच्चशिक्षित अधिकारी आहे, जो सामूहिक हत्याकांडाकडे एखाद्या अचूकपणे पार पाडलेल्या कॉर्पोरेट कामासारखा पाहतो आणि त्यासाठी टाळ्यांची अपेक्षाही करतो.

No comments:

Post a Comment